Trẻ nhỏ bị sốt và nổi bóng nước là tình trạng khiến nhiều bậc cha mẹ vô cùng lo lắng. Đây có thể là dấu hiệu của bệnh tay chân miệng, một bệnh lý rất phổ biến ở trẻ em. Việc hiểu rõ cách chăm sóc sẽ giúp gia đình bình tĩnh đồng hành cùng con vượt qua bệnh.
Phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường đóng vai trò vô cùng quan trọng. Điều này giúp trẻ tránh được những biến chứng nguy hiểm về sau.
Chuyện thường gặp
Bệnh tay chân miệng thường gặp nhất ở trẻ em dưới 5 tuổi. Đặc biệt, các bé dưới 3 tuổi là nhóm dễ mắc bệnh nhất. Bệnh lây truyền qua đường tiếp xúc trực tiếp với giọt bắn hoặc dịch tiết. Do đó, trẻ rất dễ mắc phải khi đi nhà trẻ hoặc chơi cùng các bạn.
Nhiều phụ huynh cảm thấy bối rối khi lần đầu thấy con nổi mẩn đỏ. Tuy nhiên, đây là tình trạng phổ biến mà các phòng khám tiếp nhận hàng ngày. Hầu hết các trường hợp ở mức độ nhẹ và có thể tự khỏi. Dù vậy, bệnh vẫn có nguy cơ chuyển nặng, đòi hỏi phụ huynh phải theo dõi sát sao.
Nhận biết
Dấu hiệu đặc trưng nhất của bệnh là sự xuất hiện của các bóng nước nhỏ. Các bóng nước này thường có hình tròn, mọc ở niêm mạc miệng, lòng bàn tay và lòng bàn chân. Ban đầu chúng có thể chỉ là những chấm đỏ, sau đó chứa dịch bên trong. Trẻ có thể bị loét miệng dẫn đến đau bứt rứt, biếng ăn và kèm theo sốt.
Khi trẻ chỉ có tổn thương nhẹ ở da và miệng, đây là mức độ nhẹ (độ 1 hoặc độ 2). Lúc này, trẻ có thể được bác sĩ hướng dẫn chăm sóc và điều trị ngoại trú tại nhà. Tuy nhiên, nếu bệnh tiến triển nặng (độ 3 hoặc độ 4), trẻ có thể gặp biến chứng nguy hiểm. Các biến chứng này ảnh hưởng đến hệ thần kinh, hô hấp hoặc tim mạch. Ví dụ như viêm não, viêm cơ tim hay phù phổi cấp.
Chăm sóc tại nhà đúng cách
- Hạ sốt cho trẻ bằng thuốc có chứa hoạt chất thông dụng (như paracetamol) theo đúng liều lượng chỉ định. Nếu chưa có thuốc, cha mẹ có thể lau mát cho bé bằng nước ấm.
- Bù nước đầy đủ cho trẻ bằng dung dịch oresol hoặc nước lọc. Việc này giúp trẻ tránh được tình trạng mất nước do sốt cao gây ra.
- Cho trẻ ăn các loại thức ăn mềm, dễ tiêu hóa và để thật nguội. Tuyệt đối không cho trẻ ăn thức ăn cay nóng để tránh làm đau vết loét.
- Vệ sinh miệng cho bé bằng cách súc miệng với nước muối sinh lý. Việc này giúp trẻ giảm đau và ngăn ngừa vi khuẩn gây nhiễm trùng vết loét.
- Tắm rửa vệ sinh da hàng ngày bằng nước sạch. Cha mẹ hãy dùng khăn mềm lau khô nhẹ nhàng, tránh cọ xát mạnh làm vỡ bóng nước.
- Cắt ngắn móng tay cho trẻ hoặc đeo bao tay để bé không cào gãi lên da. Việc cào gãi có thể gây trầy xước và dẫn đến nhiễm trùng có mủ.
- Cho trẻ nghỉ ngơi nhiều hơn, tránh vận động mạnh trong suốt thời gian bệnh. Cha mẹ cần theo dõi tại nhà từ 3 đến 5 ngày theo hướng dẫn của bác sĩ.
Khi nào cần đến cơ sở y tế ngay
Nếu thấy các dấu hiệu sau, cha mẹ cần đưa trẻ đến ngay khoa cấp cứu của bệnh viện gần nhất:
- Trẻ hay bị giật mình chới với, đặc biệt là lúc thiu thiu ngủ.
- Trẻ có biểu hiện run tay chân, đi đứng loạng choạng không vững.
- Trẻ bị sốt cao liên tục mà uống thuốc hạ sốt vẫn không giảm.
- Trẻ có nhịp thở bất thường, thở nhanh, thở mệt hoặc có dấu hiệu khó thở.
- Trẻ nôn ói rất nhiều lần trong ngày, không thể ăn uống hay giữ lại thức ăn.
- Trẻ có biểu hiện co giật, lừ đừ, gọi hỏi không biết hoặc rơi vào hôn mê.
Những điều không nên làm
- Không kiêng tắm rửa: Việc không tắm sẽ làm da trẻ tích tụ vi khuẩn. Điều này rất dễ gây nhiễm trùng, sưng mủ tại các nốt bóng nước.
- Không đắp các loại lá cây lên da: Phương pháp này hoàn toàn không có cơ sở khoa học. Nó mang lại nguy cơ cao gây bội nhiễm cho làn da mỏng manh của bé.
- Không tự ý cho trẻ uống thuốc kháng sinh: Tay chân miệng là bệnh do vi rút gây ra. Dùng kháng sinh sai cách sẽ gây kháng thuốc và khiến trẻ mệt mỏi thêm.
- Không cho trẻ ăn thức ăn cứng hoặc nóng: Điều này sẽ làm các vết loét trong miệng trẻ cọ xát. Trẻ sẽ bị đau đớn, quấy khóc và sinh ra tâm lý sợ ăn.
Phòng ngừa
- Cách ly trẻ bị bệnh tại nhà trong thời gian từ 7 đến 10 ngày. Hoặc cách ly cho đến khi trẻ hết hẳn các triệu chứng theo hướng dẫn của bác sĩ.
- Không cho trẻ đang bệnh đến trường học hoặc những nơi tập trung đông người. Việc này giúp cắt đứt nguồn lây lan vi rút ra cộng đồng.
- Người chăm sóc cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước sạch. Đặc biệt phải rửa tay thật kỹ sau khi tiếp xúc hoặc vệ sinh cho trẻ.
- Đồ chơi và các vật dụng sinh hoạt của trẻ bệnh cần được rửa sạch sẽ. Cha mẹ nên để trẻ dùng đồ cá nhân riêng biệt với các thành viên khác.
Lời nhắn từ nhân viên y tế
Bệnh tay chân miệng tuy dễ lây nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát tốt. Việc chăm sóc đúng cách tại nhà sẽ giúp bé mau chóng hồi phục. Sau 1 đến 2 ngày chăm sóc, nếu trẻ vẫn còn sốt, gia đình hãy đưa bé đi tái khám. Việc đánh giá lại kịp thời giúp bác sĩ phát hiện sớm các biến chứng ẩn giấu.
Bài viết do nhóm chuyên môn của Phòng khám Đa khoa Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch biên soạn nhằm cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế việc thăm khám và chỉ định của nhân viên y tế. Khi có bất thường, người bệnh nên đến cơ sở y tế gần nhất.