Sốt là một triệu chứng vô cùng phổ biến ở cả người lớn và trẻ nhỏ trong cuộc sống hàng ngày. Nhiều gia đình thường dự trữ sẵn thuốc hạ sốt trong tủ thuốc của nhà mình. Tuy nhiên, việc tự dùng thuốc không đúng cách rất dễ dẫn đến tình trạng uống quá liều. Điều này có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe.
Chuyện thường gặp
Tình trạng uống quá liều thuốc hạ sốt paracetamol thường xuyên xảy ra tại các gia đình. Nguyên nhân chính thường đến từ thói quen tự ý dùng thuốc mà không hỏi ý kiến bác sĩ. Nhiều người bệnh khi thấy cơ thể mệt mỏi thường mong muốn nhanh chóng khỏi bệnh. Do đó, họ đã uống nhiều loại thuốc cảm cúm, thuốc giảm đau cùng một lúc.
Đáng chú ý, các loại thuốc này thường chứa chung một thành phần hạ sốt. Nếu người dùng không đọc kỹ bao bì, việc uống trùng lặp thuốc là điều rất dễ xảy ra. Khi uống liều cao trong nhiều ngày liên tiếp, gan sẽ phải chịu áp lực rất lớn.
Bên cạnh đó, trẻ nhỏ với bản tính tò mò cũng là nhóm dễ gặp nguy hiểm. Các bé có thể vô tình tìm thấy thuốc và uống nhầm vì tưởng đó là kẹo. Trong những tình huống này, gia đình thường không nhớ rõ lượng thuốc các bé đã uống. Việc thiếu thông tin khiến quá trình cấp cứu ban đầu gặp không ít khó khăn.
Nhận biết
Việc nhận biết sớm dấu hiệu quá liều thuốc hạ sốt đòi hỏi sự quan sát vô cùng tỉ mỉ. Trong giai đoạn đầu tiên, người bệnh có thể hoàn toàn tỉnh táo. Cơ thể lúc này thường không thể hiện bất kỳ triệu chứng bất thường nào. Sự im lặng này rất dễ khiến gia đình chủ quan và bỏ qua thời điểm vàng để cấp cứu.
Sau đó vài giờ, các dấu hiệu ở mức độ nhẹ sẽ bắt đầu xuất hiện. Người bệnh có thể cảm thấy buồn nôn, nôn ói nhiều lần, đau bụng, sốt lại và đau nhức các cơ. Đây là lúc cơ thể đang lên tiếng cảnh báo về tình trạng dư thừa thuốc hạ sốt.
Mức độ cần đặc biệt lo lắng là khi các triệu chứng trên kéo dài hơn 24 giờ. Nguy cơ tổn thương gan do thuốc thường xuất hiện rõ nhất sau 24 đến 72 giờ. Nếu người bệnh có biểu hiện vàng da, hoặc than đau vùng gan bên phải, đó là dấu hiệu rất nặng. Tình trạng này có thể tiến triển âm thầm ngay cả khi người bệnh trông có vẻ khỏe mạnh.
Chăm sóc tại nhà đúng cách
- Bình tĩnh kiểm tra lại toàn bộ các loại thuốc mà người bệnh vừa uống trong thời gian gần đây.
- Gom tất cả vỏ thuốc, vỉ thuốc hoặc lọ thuốc bỏ vào một chiếc túi nilon để mang theo.
- Ghi nhận lại chính xác số lượng viên thuốc, hàm lượng ghi trên vỏ hộp và thời điểm uống thuốc.
- Xác định cân nặng hiện tại của người bệnh, đặc biệt là đối với trẻ em. Thông tin này giúp bác sĩ tính toán chính xác lượng thuốc đã đi vào cơ thể.
- Theo dõi sát các biểu hiện của người bệnh theo từng giờ, đặc biệt chú ý đến tình trạng nôn ói.
- Ghi chép lại các triệu chứng theo thời gian thực để cung cấp thông tin đầy đủ cho nhân viên y tế.
- Nhanh chóng chuẩn bị phương tiện để đưa người bệnh di chuyển đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu.
Khi nào cần đến cơ sở y tế ngay
- Người bệnh đã uống lượng thuốc lớn hơn 150 mg cho mỗi kg cân nặng trong vòng 24 giờ. Cần đưa ngay đến khoa cấp cứu của bệnh viện gần nhất.
- Người lớn sử dụng quá 7,5 gram thuốc hạ sốt trong một ngày. Hãy chuyển ngay đến bệnh viện tuyến trên có khả năng xử trí ngộ độc.
- Phát hiện người bệnh uống thuốc liều cao liên tục trong nhiều ngày. Cần đến phòng khám chuyên khoa hoặc bệnh viện để đánh giá mức độ tổn thương gan.
- Cơ thể bắt đầu xuất hiện tình trạng vàng da, nôn ói kéo dài và đau tức vùng gan. Hãy đến ngay khoa cấp cứu để được làm xét nghiệm sinh hóa gan.
- Nghi ngờ ngộ độc dù người bệnh chưa có triệu chứng rõ rệt, đặc biệt trong vòng 8 giờ đầu tiên. Đây là "thời điểm vàng", cần đến ngay bệnh viện để bác sĩ chỉ định dùng thuốc giải độc.
Những điều không nên làm
- Tuyệt đối không tự ý móc họng gây nôn cho người bệnh. Hành động này không giúp loại bỏ thuốc mà còn có thể làm tăng nguy cơ tổn thương gan.
- Không chờ đợi đến khi có triệu chứng rõ rệt mới quyết định đi khám. Tổn thương gan diễn tiến âm thầm, việc chờ đợi sẽ làm lỡ mất thời gian vàng để điều trị.
- Không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc giải độc tại nhà. Việc tự dùng thuốc có thể gây ra tác dụng phụ hoặc làm chậm trễ thời gian cấp cứu chuẩn.
- Không giấu giếm hoặc báo cáo sai về lượng thuốc thực tế đã uống. Bác sĩ cần thông tin trung thực để đưa ra phác đồ điều trị kịp thời và an toàn.
Phòng ngừa
- Luôn đọc thật kỹ hướng dẫn sử dụng và liều dùng trên vỏ hộp trước khi uống bất kỳ loại thuốc nào.
- Kiểm tra thành phần của các loại thuốc cảm cúm để đảm bảo không uống trùng lặp hoạt chất hạ sốt.
- Bảo quản tất cả các loại thuốc trong hộp kín, đặt ở vị trí cao và an toàn trong nhà.
- Tuyệt đối phải để thuốc tránh xa tầm tay và tầm nhìn của trẻ em để phòng ngừa việc uống nhầm.
- Không tự ý dùng thuốc khi không có chỉ định từ bác sĩ, đặc biệt là việc tự ý tăng liều lượng.
Lời nhắn từ nhân viên y tế
Ngộ độc thuốc hạ sốt là một tình trạng cấp cứu y tế nhưng hoàn toàn có thể điều trị tốt. Điều kiện tiên quyết là người bệnh cần được phát hiện sớm và can thiệp đúng cách. Gia đình hãy luôn cẩn trọng khi sử dụng thuốc và đừng ngần ngại đưa người thân đi khám ngay khi có nghi ngờ.
Sự chủ động và bình tĩnh của người nhà đóng vai trò vô cùng quan trọng. Việc tuân thủ đúng hướng dẫn và đến bệnh viện kịp thời chính là cách tốt nhất để bảo vệ lá gan. Hãy luôn đặt sự an toàn của những người thân yêu lên hàng đầu.
Bài viết do nhóm chuyên môn của Phòng khám Đa khoa Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch biên soạn nhằm cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế việc thăm khám và chỉ định của nhân viên y tế. Khi có bất thường, người bệnh nên đến cơ sở y tế gần nhất.